Przejdź do treści

Koszyk

Twój koszyk jest pusty

Artykuł: Diamenty laboratoryjne: co to jest i jak powstają

diament laboratoryjny w zbliżeniu

Diamenty laboratoryjne: co to jest i jak powstają

Diament laboratoryjny to diament: ten sam węgiel i ta sama budowa kryształu, tylko wyhodowany w ciągu kilku tygodni, a nie przez miliardy lat. Od naturalnego różni się pochodzeniem i ceną, a odróżnić je potrafi dopiero laboratorium.

Poniżej wyjaśniamy po kolei, czym jest diament laboratoryjny, jak powstaje dwiema metodami, HPHT i CVD, i które z tych informacji naprawdę przydają się przy zakupie. Piszemy też o tym, czego o diamentach laboratoryjnych nie wiemy, zamiast udawać, że wiemy.

W skrócie

  • Diament laboratoryjny to diament: ten sam węgiel i ta sama budowa, tylko wyhodowany w laboratorium zamiast wydobyty z ziemi; od naturalnego różni się pochodzeniem i ceną.
  • Metoda wzrostu, HPHT czy CVD, nie decyduje o tym, jak kamień wygląda, więc przy zakupie patrz na parametry kamienia i szlif, a nie na metodę.
  • Diamentu laboratoryjnego nie odróżnisz od naturalnego gołym okiem ani zwykłym testerem diamentów, więc ufaj dokumentowi kamienia, a nie wrażeniu.
  • Diament laboratoryjny nie wymaga kopalni, ale jego produkcja zużywa dużo energii, więc opisujemy oba fakty bez etykiet.
  • Wybierając biżuterię, zacznij od karty wyrobu i parametrów kamienia, a dopiero potem porównuj modele.

Spis treści:

Czym jest diament laboratoryjny

Dwie metody wzrostu

Rozpoznawanie, pochodzenie i wybór

Diamenty laboratoryjne w Vivagem

Diamenty laboratoryjne: co to jest

Diament laboratoryjny to diament wyhodowany w laboratorium, a nie wydobyty z ziemi. Składa się z czystego węgla, tak jak diament naturalny: atomy węgla tworzą w nim ten sam kryształ, więc oba kamienie mają te same właściwości chemiczne i fizyczne.

Ten sam kamień ma kilka nazw. Diament laboratoryjny nazywa się też syntetycznym, czyli wytworzonym przez człowieka, a potocznie sztucznym. Ostatnie słowo bywa mylące, bo kojarzy się z imitacją, a diament laboratoryjny imitacją nie jest. W branży samo słowo „diament” bez dookreślenia oznacza diament naturalny, według normy ISO 18323, dlatego uczciwa oferta dodaje „laboratoryjny” albo „syntetyczny”.

Imitacja diamentu to inny materiał, który tylko wygląda podobnie, na przykład cyrkonia albo moissanit, i nie jest diamentem. Jak odróżnić diament od cyrkonii, opisujemy w artykule diament vs cyrkonia, a czym jest moissanit, w artykule moissanit a diament.

Jak powstaje diament naturalny, a jak laboratoryjny

Diament naturalny powstaje pod ziemią, przy bardzo wysokim ciśnieniu i temperaturze, a diament laboratoryjny w maszynie, która te warunki odtwarza albo zastępuje je innym sposobem wzrostu kryształu.

Według GIA, czyli amerykańskiego instytutu gemmologicznego, są dwie główne metody hodowli diamentów laboratoryjnych: HPHT i CVD. Nazwa HPHT pochodzi od angielskiego „high pressure, high temperature”, czyli wysokie ciśnienie i wysoka temperatura, a sama metoda naśladuje warunki panujące pod ziemią. Metoda CVD, czyli chemiczne osadzanie z fazy gazowej, działa inaczej: w komorze panuje niskie ciśnienie, a kamień powstaje z gazu.

Pierwsze diamenty syntetyczne uzyskano w latach pięćdziesiątych XX wieku metodą HPHT i długo służyły głównie przemysłowi, na przykład w narzędziach tnących i ściernych. Kamienie na tyle dobre, żeby oprawiać je w biżuterii, pojawiły się dopiero w ostatnich latach.

Metoda HPHT: jak powstaje diament laboratoryjny pod prasą

Metoda HPHT hoduje diament w prasie. Panuje w niej temperatura od ok. 1 300 do 1 600 stopni Celsjusza i ciśnienie rzędu 50 tysięcy atmosfer, przy czym jedna atmosfera to zwykłe ciśnienie powietrza. Wzrost przebiega w czterech krokach:

  1. W kapsule leży zarodek, czyli maleńki kawałek diamentu, oraz źródło węgla.
  2. Prasa ściska kapsułę, a elementy grzejne ją ogrzewają.
  3. Katalizator metaliczny, czyli metal ułatwiający proces, topi się i rozpuszcza węgiel.
  4. Rozpuszczony węgiel osadza się na zarodku, a kryształ dorasta warstwa po warstwie.

Powstaje w ten sposób kryształ diamentu, a nie jego imitacja. Ten sam sprzęt służy też do poprawiania koloru słabszych diamentów, ale to osobny proces, a nie wzrost nowego kryształu.

Metoda CVD: jak powstaje diament laboratoryjny z gazu

Metoda CVD hoduje diament z gazu w komorze próżniowej, przy niskim ciśnieniu i bez prasy. Wzrost wygląda tak:

  1. W komorze leży cienka płytka diamentu, czyli zarodek.
  2. Do komory trafia gaz z węglem, zwykle metan, oraz wodór.
  3. Mieszanina jest pobudzana do stanu plazmy, w którym cząsteczki gazu rozpadają się na atomy.
  4. Atomy węgla opadają na płytkę i osadzają się na niej warstwa po warstwie.

Surowy kryształ CVD ma zwykle kształt płytki. Po wzroście kamienie CVD często poddaje się obróbce cieplnej, która poprawia ich barwę. Barwę gotowego kamienia opisuje potem raport albo karta wyrobu.

HPHT czy CVD: czy metoda ma znaczenie przy zakupie

Metoda wzrostu ma dla kupującego niewielkie znaczenie, bo kamień z HPHT i z CVD ocenia się tak samo. Służą do tego cztery parametry, czyli 4C: masa w karatach (carat), barwa (colour), czystość (clarity) i szlif (cut). Karat, oznaczany ct, to masa kamienia, a nie jego rozmiar.

Schemat „Od zarodka do kamienia w oprawie” pokazuje obie ścieżki obok siebie: metody różnią się sposobem wzrostu kryształu, a od szlifu kamień przechodzi tę samą drogę do biżuterii.

Od zarodka do kamienia w oprawie
Metoda HPHT
Zarodekmaleńki kawałek diamentu
↓
Prasawysokie ciśnienie i temperatura
↓
Katalizatormetal rozpuszcza węgiel
↓
Kryształwęgiel osadza się na zarodku
Metoda CVD
Płytkacienki zarodek diamentowy
↓
Gazmetan i wodór w komorze
↓
Plazmagaz rozpada się na atomy
↓
Warstwywęgiel osadza się na płytce
↓
Obróbka cieplnaczęsto poprawia barwę
↓
Szlif
↓
Ocena 4Cmasa, barwa, czystość, szlif
↓
Oprawakamień trafia do biżuterii

Różnice między metodami zestawia tabela.

Cecha HPHT CVD
Warunki wzrostu Wysokie ciśnienie i wysoka temperatura, jak pod ziemią Niskie ciśnienie, komora próżniowa
Źródło węgla Węgiel rozpuszczony w katalizatorze metalicznym Gaz z węglem, zwykle metan, z wodorem
Czas wzrostu Od kilku dni do kilku tygodni, zależnie od wielkości kryształu Zwykle kilka tygodni
Cechy widoczne pod powiększeniem Czasem wtrącenia metaliczne, strefy barwy, ślady wzrostu Czasem ciemne wtrącenia grafitowe, strefy barwy, ślady wzrostu

Ostatni wiersz tabeli ma znaczenie dla laboratorium, które po tych cechach rozpoznaje sposób wzrostu. Dla Ciebie metoda jest ciekawostką, a nie kryterium zakupu. Odradzamy wybieranie diamentu po metodzie wzrostu, a oferty, które przedstawiają jedną metodę jako lepszą od drugiej, traktuj ostrożnie.

Przy wyborze patrz najpierw na szlif, bo on decyduje o blasku. Potem oceń barwę i czystość kamienia w oprawie, a na końcu masę, bo karaty mówią o ciężarze kamienia, a nie o tym, jak duży wydaje się na ręce. Jak oceniać każdy z tych parametrów, opisujemy w przewodniku po 4C.

Jak odróżnić diament laboratoryjny od naturalnego

Diament laboratoryjny od naturalnego odróżnia dopiero laboratorium, bo gołym okiem różnicy nie widać: to ten sam materiał. Nie pomoże też zwykły tester diamentów, który odpowiada na pytanie, czy kamień jest diamentem, a nie na pytanie, skąd pochodzi.

Laboratorium bada kamień dwiema drogami. Pierwsza to badania spektroskopowe, czyli analiza tego, jak kamień pochłania światło. Druga to oględziny pod dużym powiększeniem, bo diamenty laboratoryjne często mają cechy związane ze sposobem wzrostu, opisane w tabeli wyżej.

Kamień z raportem laboratoryjnym ma zwykle laserowy napis na rondyście, czyli wąskim pasie wokół kamienia: numer raportu i informację, że kamień jest laboratoryjny. W Vivagem mamy możliwość sprawdzenia, czy kamień jest laboratoryjny, czy naturalny, i uważamy, że każdy sprzedawca diamentów powinien taką możliwość mieć.

W praktyce kupującemu zostaje więc jedno: dokument. Raport laboratoryjny albo ocena rzeczoznawcy w karcie wyrobu mówią o kamieniu więcej niż jakakolwiek domowa próba. Dobre pytanie do każdego sprzedawcy brzmi: czy ten kamień jest laboratoryjny, czy naturalny i skąd to wiadomo?

Pochodzenie i środowisko: co wiemy, a czego nie

Diament laboratoryjny nie pochodzi z kopalni, więc do jego powstania nie jest potrzebne wydobycie ani odkrywka. Pochodzenie jest jednoznaczne, bo kamień powstał w laboratorium, i dlatego nie dotyczy go pytanie o region wydobycia.

Brak kopalni nie oznacza jednak braku śladu. Produkcja diamentu laboratoryjnego zużywa dużo energii elektrycznej, a ślad środowiskowy zależy od tego, z jakiego źródła energii korzysta producent. Dla kamieni w naszych wyrobach tej informacji nie mamy, więc nie podajemy liczb ani nie oceniamy ich wpływu na środowisko.

O diamentach naturalnych podajemy tylko fakt: w legalnym obrocie surowe diamenty obejmuje od 2003 roku system certyfikacji Procesu Kimberley, w którym uczestniczy także Unia Europejska. Pochodzenie to informacja o kamieniu, a nie jego ocena: każdy sam decyduje, ile dla niego znaczy.

Diament laboratoryjny czy naturalny: dla kogo który

Diament laboratoryjny wybierają osoby, które chcą diamentu na co dzień, a diament naturalny osoby, które cenią unikalność kamienia i jego historię. Obie decyzje są dobre; różni je to, czego szukasz w kamieniu. Jest też różnica w cenie: diament laboratoryjny kosztuje zwykle mniej niż naturalny o podobnych parametrach, więc za ten sam budżet można wybrać kamień o lepszych parametrach. Różnice w cenie, pochodzeniu i wyborze opisujemy w artykule o diamentach laboratoryjnych i naturalnych. W Vivagem sprzedajemy dziś biżuterię z diamentami laboratoryjnymi.

Diamenty laboratoryjne w Vivagem

Diamenty laboratoryjne w Vivagem są oprawione w żółte złoto próby 375, 585 i 750, a ich parametry opisuje karta wyrobu. Karta podaje wymiary wyrobu, rodzaj i próbę złota, jego masę oraz szlif, masę i barwę kamieni. Barwa kamienia w oprawie jest w karcie podana przedziałem, bo złoto zasłania kamień i nie da się go zbadać tak dokładnie jak kamienia luźnego.

Raport laboratoryjny zależy od dostawy: w nowych dostawach mają go pojedyncze diamenty od 1 ct, ale część wcześniejszych kamieni, także większych, ma tylko kartę wyrobu z oceną rzeczoznawcy. To, czy dany model ma raport, podaje karta produktu.

Diamenty laboratoryjne w naszych wyrobach mają barwę od D do H, czyli od bezbarwnej do prawie bezbarwnej, i czystość od VVS do SI. Czystość opisuje wtrącenia, czyli drobne cechy wewnątrz kamienia: im wyższa, tym mniej są widoczne. Najczęściej to barwa G-H i czystość VS do SI: wyżej płaci się za różnicę, której w gotowym wyrobie zwykle nie widać, a niżej zaczyna być widoczna. W żółtym złocie barwa G-H wygląda biało, bo ciepły odcień metalu przykrywa niewielką różnicę.

Drobny diament w sztyftach nosi się codziennie, także w pracy, bez zdejmowania: ma najwyższą twardość w skali Mohsa, a oprawa to złoto lite, a nie powłoka.

Kolczyki sztyfty w złocie 585 zaczynają się od ok. 565 zł za sztukę; zwykle można wybrać kolczyk pojedynczy albo parę. Bransoletki zaczynają się od ok. 918 zł, a naszyjniki od ok. 1 190 zł. Konkretną formę wybierzesz w kolekcjach kolczyki z diamentami, naszyjnik z diamentem i bransoletka z diamentem, a całą ofertę w kolekcji biżuteria z diamentami laboratoryjnymi.

Najczęstsze pytania o diamenty laboratoryjne

Czy diament laboratoryjny jest prawdziwy?

Tak, to diament o tym samym składzie i budowie co diament naturalny. Nie jest imitacją, bo imitacja to inny materiał.

Z czego jest zrobiony diament?

Diament jest zrobiony z czystego węgla. Atomy węgla tworzą w nim kryształ. Diament laboratoryjny jest zbudowany tak samo: ma ten sam skład i tę samą budowę co naturalny, a różni się od niego tylko miejscem i sposobem powstania.

Czy diament syntetyczny to to samo co laboratoryjny?

Tak. „Syntetyczny” i „laboratoryjny” to dwie nazwy diamentu wytworzonego przez człowieka, a nie wydobytego z ziemi. Syntetyczny nie znaczy imitacja.

Ile trwa wyhodowanie diamentu laboratoryjnego?

Od kilku dni do kilku tygodni, zależnie od metody i wielkości kamienia.

Czy diament laboratoryjny jest tańszy od naturalnego?

Tak, zwykle kosztuje mniej niż naturalny o podobnych parametrach, czyli o podobnej masie, barwie, czystości i szlifie. Dzięki temu za ten sam budżet można wybrać kamień o lepszych parametrach. Niższa cena nie oznacza, że kamień jest słabszy: to ten sam materiał.

Czy ktoś pozna, że mam diament laboratoryjny?

Gołym okiem nie pozna tego nikt, a zwykły tester diamentów pokaże tylko, że kamień jest diamentem, a nie skąd pochodzi. Pochodzenie ustala dopiero laboratorium, a o kamieniu w naszych wyrobach mówi raport albo karta wyrobu. Jeśli ktoś zapyta, odpowiedź jest prosta: to diament laboratoryjny. Nie ma w tym nic do ukrywania.

Czy diament laboratoryjny się rysuje albo zmienia kolor?

Diament laboratoryjny jest tak samo twardy jak naturalny, bo to ten sam materiał, więc zarysuje go tylko inny diament. Twardość nie chroni jednak przed mocnym uderzeniem: uderzony w krawędź diament może się wyszczerbić. Kolor jest cechą samego kryształu, a nie powłoki, więc nie ściera się jak złocenie. Blask może przygasić tłuszcz z kosmetyków i skóry, a wystarczy wtedy ciepła woda z łagodnym płynem i miękka szczoteczka.

Czy diament laboratoryjny ma certyfikat?

Nie wszystkie diamenty laboratoryjne mają raport laboratoryjny. U nas mają go pojedyncze diamenty od 1 ct z nowych dostaw. Pozostałe kamienie, także część większych z wcześniejszych dostaw, opisuje karta wyrobu z oceną rzeczoznawcy, a to, czy model ma raport, podaje karta produktu.

Czy diament laboratoryjny nadaje się na prezent?

Tak, to diament, a karta wyrobu opisuje kamień i złoto, więc wiesz, co kupujesz. Jeśli osoba, której kupujesz prezent, ceni historię kamienia i jego unikalność, wybierz raczej diament naturalny.

Czy cyrkonia to diament laboratoryjny?

Nie. Cyrkonia to inny materiał, dwutlenek cyrkonu, więc nie jest diamentem, a diament laboratoryjny jest diamentem.

Podsumowanie

  • Czym jest: diament laboratoryjny to diament, ten sam węgiel i ta sama budowa kryształu, tylko wyhodowany w laboratorium, a nie wydobyty z ziemi.
  • Jak powstaje: dwiema metodami, HPHT w prasie i CVD z gazu, a w obu kryształ rośnie na zarodku z węgla.
  • Jak odróżnić: gołym okiem ani zwykłym testerem się nie da, rozstrzyga laboratorium, a kupującemu zostaje dokument kamienia.
  • Na co patrzeć przy zakupie: na szlif, barwę, czystość i masę kamienia, a nie na metodę wzrostu.

Gdy masz pytanie o konkretny kamień, zapytaj nas przed zakupem.

Wojciech Kowalczyk, rzeczoznawca SRJ, IGI Antwerpia

Zostaw komentarz

Ta strona jest chroniona przez hCaptcha i obowiązują na niej Polityka prywatności i Warunki korzystania z usługi serwisu hCaptcha.

Wszystkie komentarze są moderowane przed opublikowaniem.

może cie zainteresować

Moissanit a diament: jak odróżnić , dłoń i kamień

Moissanit a diament: co to za kamień i jak go odróżnić

Moissanit to węglik krzemu: osobny kamień, który błyszczy inaczej niż diament. Zwykły tester diamentów pokaże przy nim „diament”, więc nie rozstrzyga.

okrągły diament w szlifie brylantowym, czyli brylant

Diament a brylant: czym się różnią i co jest droższe

Brylant to diament w okrągłym szlifie brylantowym. Każdy brylant jest diamentem, ale nie każdy diament jest brylantem. Co jest droższe i jak czytać opis?